Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, bankanın BSMV'nin yasal mükellefi olmasının tek başına bu verginin tüketiciden tahsil edilmesini hukuka aykırı hale getirmeyeceğine hükmetti. Kararda, kredi sözleşmesinde Banka ve Sigorta Muameleleri Vergisi'nin (BSMV) tüketici tarafından karşılanacağının açık ve anlaşılır şekilde düzenlenmesi halinde bu maddenin "haksız şart" olarak değerlendirilemeyeceği vurgulandı.
Bu değerlendirme doğrultusunda yerel mahkemenin tüketici lehine verdiği karar kanun yararına bozuldu. Yargıtay'ın kararı, benzer uyuşmazlıklarda yol gösterici nitelikte emsal bir içtihat olarak dikkat çekti.
TÜKETİCİ BSMV'NİN İADESİNİ TALEP ETTİ
Uyuşmazlık, Antalya 3. Tüketici Mahkemesi'nde açılan dava ile başladı. Davacı, farklı tarihlerde kullandığı tüketici kredileri nedeniyle bankanın tahsil ettiği BSMV'nin hukuka aykırı olduğunu ileri sürdü.
Ödediği verginin geri alınmasını isteyen tüketici, banka hakkında icra takibi başlattı. Ancak bankanın takibe itiraz etmesi üzerine icra süreci durdu.
Bunun üzerine tüketici, itirazın iptal edilmesi, icra takibinin devam etmesi ve banka hakkında icra inkâr tazminatına hükmedilmesi talebiyle mahkemeye başvurdu.
Davacı taraf, BSMV'nin yasal yükümlüsünün banka olduğunu belirterek bu verginin kredi kullanan tüketiciye yüklenemeyeceğini savundu.
BANKA: TAHSİLAT YASAL VE SÖZLEŞMEYE UYGUN
Davalı banka ise yapılan tahsilatın hem yürürlükteki mevzuata hem de taraflar arasında imzalanan kredi sözleşmesine uygun olduğunu belirterek davanın reddini istedi.
Savunmada, tüketicinin kredi kullanmadan önce ödeme planı ile sözleşme hükümleri hakkında bilgilendirildiği, BSMV dahil tüm masrafların belgelerde açık şekilde gösterildiği ifade edildi.
Banka ayrıca, tüketicinin sözleşmeyi imzalayarak bu şartları kabul ettiğini, bu nedenle daha sonra yapılan kesintinin hukuka aykırı olduğunun ileri sürülemeyeceğini savundu.
İLK DERECE MAHKEMESİ TÜKETİCİYİ HAKLI BULDU
Antalya 3. Tüketici Mahkemesi ilk incelemesinde davacı lehine karar verdi. Mahkeme, BSMV'nin yasal mükellefinin banka olduğunu belirterek verginin tüketiciye yüklenmesine ilişkin düzenlemenin standart sözleşmede yer aldığını ve tüketiciyle ayrıca müzakere edilmediğini değerlendirdi.
Bu nedenle söz konusu maddenin, 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun kapsamında "haksız şart" niteliği taşıdığı sonucuna ulaşıldı.
Mahkeme, bankanın icra takibine yaptığı itirazın iptaline, takibin devamına ve banka aYerel mahkeme kararının ardından dosya Adalet Bakanlığı tarafından incelendi. Bakanlık, kararın yürürlükteki mevzuat ile Yargıtay'ın yerleşik içleyhine icra inkâr tazminatına hükmetti.
ADALET BAKANLIĞI KANUN YARARINA TEMYİZE GİTTİ
Yerel mahkeme kararının ardından dosya Adalet Bakanlığı tarafından incelendi. Bakanlık, kararın yürürlükteki mevzuat ile Yargıtay'ın yerleşik içtihatlarına aykırı olduğu gerekçesiyle kanun yararına temyiz başvurusu yaptı.
Başvuruda, BSMV'nin yasal mükellefinin banka olduğu kabul edilmekle birlikte, sözleşme serbestisi kapsamında bu mali yükümlülüğün tüketiciye devredilebileceği savunuldu.
Ayrıca kredi sözleşmesinde bu hususun açık şekilde düzenlenmesi halinde ilgili hükmün haksız şart olarak değerlendirilemeyeceği ifade edildi.
YARGITAY SÖZLEŞMELERİ AYRINTILI İNCELEDİ
Dosyayı değerlendiren Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, 6802 sayılı Gider Vergileri Kanunu ile 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun hükümlerini birlikte ele aldı.
İnceleme sonucunda davacının farklı tarihlerde bankadan toplam altı tüketici kredisi kullandığı ve bu krediler nedeniyle toplam 5 bin 21 lira 24 kuruş BSMV ödediği tespit edildi.
Daire, yalnızca verginin yasal mükellefine değil, kredi sözleşmesindeki düzenlemelere ve tüketicinin sözleşme öncesinde yeterince bilgilendirilip bilgilendirilmediğine de dikkat çekti.
BSMV ÖDEME PLANINDA AÇIKÇA YER ALDI
Kararda, ön bilgilendirme formları ile kredi sözleşmelerinde BSMV'nin tüketici tarafından ödeneceğinin açık şekilde yazıldığı belirtildi.
Ayrıca toplam geri ödeme tutarı içinde BSMV'nin de ayrı bir maliyet kalemi olarak gösterildiği, böylece tüketicinin krediye ilişkin tüm masrafları sözleşme imzalanmadan önce görebildiği ifade edildi.
Bu nedenle açık ve anlaşılır biçimde düzenlenen sözleşme hükümlerinin sonradan haksız şart olarak değerlendirilemeyeceği sonucuna varıldı.
"SÖZLEŞMEDE YER ALIYORSA TÜKETİCİDEN TAHSİL EDİLEBİLİR"
Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, BSMV'nin yasal mükellefinin banka olmasının, tarafların farklı bir ödeme yöntemi belirlemesine engel oluşturmadığını vurguladı.
Kararda, kredi sözleşmesinde bu verginin tüketici tarafından ödeneceğine ilişkin açık hüküm bulunması halinde bankanın tahsilat yapabileceği belirtildi.
Daire, bu durumda yapılan kesintinin hukuka uygun olduğu ve sözleşme hükmünün tüketici aleyhine haksız şart niteliği taşımadığı değerlendirmesinde bulundu.
YARGITAY: HAKSIZ ŞART OLARAK DEĞERLENDİRİLEMEZ
Kararın en dikkat çeken bölümünde, BSMV'nin tüketiciye yansıtılmasına ilişkin düzenlemenin gerekli bilgilendirme yapıldığı ve sözleşmede açıkça yer aldığı durumlarda "haksız şart" sayılamayacağı ifade edildi.
Ayrıca Yargıtay 11. Hukuk Dairesi ile kapatılan Yargıtay 13. Hukuk Dairesi'nin daha önce verdiği benzer kararlar da hatırlatılarak aynı yöndeki içtihatların sürdüğü belirtildi.
YEREL MAHKEME KARARI KANUN YARARINA BOZULDU
Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, Antalya 3. Tüketici Mahkemesi'nin kararının usul ve yasaya uygun olmadığı sonucuna ulaştı.
Bu doğrultuda Adalet Bakanlığı'nın kanun yararına temyiz talebi kabul edilirken, yerel mahkeme kararı taraflar bakımından sonuç doğurmamak üzere kanun yararına bozuldu.
Bu karar mevcut dosyanın sonucunu değiştirmese de benzer davalarda mahkemeler açısından önemli bir emsal niteliği taşıyor.
KARAR KREDİ KULLANANLAR İÇİN NE İFADE EDİYOR?
Yargıtay'ın değerlendirmesi, tüketici kredilerinde BSMV kesintisinin tek başına hukuka aykırı sayılamayacağını ortaya koydu.
Buna göre sözleşmede BSMV'nin tüketici tarafından ödeneceği açıkça belirtilmiş ve ödeme planında bu tutara yer verilmişse, kesintinin iadesi yönündeki taleplerin kabul edilmesi daha güç hale gelebilecek.
Bununla birlikte sözleşmede açık düzenleme bulunmaması, tüketicinin yeterince bilgilendirilmemesi veya maliyetlerin şeffaf şekilde gösterilmemesi durumunda her uyuşmazlık kendi koşulları çerçevesinde ayrı ayrı değerlendirilecek.
KREDİ SÖZLEŞMELERİNDE BU AYRINTIYA DİKKAT
Karar, kredi sözleşmelerindeki maddelerin dikkatle incelenmesinin önemini bir kez daha ortaya koydu.
Uzmanlar, kredi kullanacak vatandaşların yalnızca aylık taksit tutarına değil, toplam geri ödeme miktarına, vergi, fon, sigorta, tahsis ücreti ve diğer tüm masraf kalemlerine de dikkat etmeleri gerektiğini belirtiyor.
Özellikle BSMV'nin kim tarafından karşılanacağına ilişkin hükmün sözleşmede açık şekilde yer alıp almadığının kontrol edilmesi öneriliyor.
Yargıtay'ın son kararıyla birlikte, sözleşmede açıkça kabul edilen BSMV tahsilatlarının iadesine yönelik talepler açısından yeni bir hukuki değerlendirme dönemi başlamış oldu.